3
این نوشتار توسط انی کاظمی در تاریخ 12th مارس، 2009 و در دسته "اهرام مصر باستان + تاریخ تمدن مصر باستان + کاخ ها و معابد عهد باستان" ارسال شده است.

نگارنده :انی کاظمی

در (جیزه ) گیزا، غرب قاهره امروزی، سه هرم از فراعنه سلسله چهارم به نامهای خوفو یا خئوپوس (Cheops) (به معنای کسی که به افق تعلق دارد)، خفرع (Khafre) یا خفرن (یعنی بزرگ) و منكورع (Menkaure) یا موكرینوس (به معنای ملکوتی) وجود دارد. هرمهای سه گانه، عظیم ترین و باشکوهترین بناهای دوره پادشاهی کهن هستند که جزو عجایب هفت گانه جهان باستان نیز محسوب می شوند. این هرمها كه از حدود سال 2550 پیش از میلاد ساخته شده اند، با رمز و علم پنهانی ارتباط پیدا كرده اند و نمادهای “حکمت ازلی”، “سرزمین مصر”، “پایداری ابدی” و “فنون جادوگری” بودند. اهرام چیزه نقطه اوجی در تكامل شیوه معماری مقابر مصر در دوره پادشاهی کهن است كه با ساختن مصطبه ها ، مقابر اولیه مصریان که غالباً آجری یا سنگی بودند ، آغاز و با هرم پلکانی زوسر پیشرفت کرد. برای ساخت اهرام، تعدادی شیب راهه آجر فرش احداث گردید و تخته سنگهای آهکی را که از معادن آن سوی نیل با قایق به آنجا منتقل می شدند، احتمالاً با استفاده از غلطکهای چوبی (در آن زمان هنوز چرخ اختراع نشده بود) روی این شیب راهه ها به بالا منتقل می کردند.

در جلوی هر هرم، معبد کوچکی قرار داشت که با گذرگاهی سنگفرش به معبدی دیگر که در دره نیل، در حاشیه مزارع واقع بود، می پیوست. ورود به معبد واقع در دره از طریق مجرایی از رود نیل ممکن بود و هنگام جاری شدن سیل، با قایق به آنجا رفت و آمد می کردند.

در دو سوی اهرام، هرمهایی کوچک با طرحی منظم و دقیق وجود داشت که ویژه اعضای خاندان سلطنتی بود و تعدادی مصطبه نیز به مقامهای بلندپایه درباری اختصاص داشت. جهت هرمهای سه گانه، شمالی – جنوبی است؛ هرمهای خوفو و خفرع نیز بر روی محوری مایل در امتداد یکدیگر ساخته شده اند.

در مورد استفاده از فرمهای هرمی شکل، “هلن گاردنر” در کتاب «هنر در گذر زمان» چنین نگاشته است:

وقتی پادشاهان سلسله سوم، اقامتگاه دایمی خود را به ممفیس انتقال دادند، تحت تأثیر هلیوپلیس بود، قرار گرفتند. این شهر، مرکز کیش نیرومند “رع”، خدای آفتاب بود که بتش به صورت یک سنگ هرمی شکل بنام بن بن ساخته شده بود. در دوران سلسله چهارم، فراعنه مصر، خود را فرزندان رع نامیدند و به همین علت از آن پس کوشیدند او را بر روی زمین مجسم کنند. بنابراین، فراعنه دیگر، فاصله ای با انتقال از اعتقاد به مجود روح و قدرت رع در سنگ هرمی شکل “بن بن” تا اعتقاد به نگهداری از روح و جسم خداگونه خودشان به همان طریق مشابه در درون مقبره های هرمی شکل نداشتند.».

هزاران سال از عمر اولین هرم بزرگ فراعنه كه به دستور جوزر (Djoser) , دومین پادشاه از سلسه سوم فراعنه ساخته شد, می گذرد.

بنای این اهرام كه به عنوان یكی از عظیم ترین عجایب هفت گانه جهان به شمار می آیند تا امروز نیز یكی از شاهكار های تكنیك مهندسی, طراحی و معماری محسوب می شوند. ین اهرام از200 سال پیش مورد كاوش های فراوانی قرار گرفته و در طول این سال ها بسیاری از گنجینه های آن به سرقت رفته است. در مورد ساخت بنایی چنین عظیم كه ساخت آن500 سال به طول انجامید, سوالات بسیاری بی جواب مانده است.

اما آنچه از كل این سوالات مشهود است این كه همگی در پی یافتن پاسخ این سئوال هستند كه: این مصر بود كه اهرام را ساخت یا اهرام مصر را؟!

از سال2300 تا2700 قبل از میلاد(400سال)،80 هرم در مصر ساخته شد. اولین هرم بزرگ را دومین پادشاه از سلسه سوم فراعنه بنام جوزر (Djoser) بر پا كرد و این سنت تا سلسه هجدهم ادامه یافت. بعد از آن تا بیست و پنجمین فرعون دیگر هرمی ساخته نشد.

مصری ها زندگی كوتاه این جهان را فانی و مرگ را آغاز یك حیات نوین و جاویدان در دنیای دیگر می شناختند. به همین دلیل منازل خود را با مصالحی مانند خشت و گل و مقابر را از مصالح با دوامی مانند سنگ می ساختند. بر اساس اعتقاد و تفكر آنان هر انسان علاوه بر جسم دارای یك روح بنام «بع»، ویك پیكر شبه گونه بنام «كا» است. «بع» پس از مرگ در زمین مانده و هر شب به جسد باز می گردد ولی «كا» می تواند مابین این دوجهان در حركت باشد. به اعتقاد اینان، شرط جاودانه بودن زندگانی آن بوده كه بع و كا هر دو بتوانند جسد خود را شناخته و به آن بازگردند. به همین علت برای از بین نرفتن اجساد مردگان آنان را مومیایی كرده و كلیه اشیا و متعلقات آنان را در كنار شان قرار می دادند. هم چنین برای محافظت از جسد، مقابر را محكم و غیر قابل نفود می ساختند تا «كا» بتواند در آنجا سكونت كند و از بلاهای طبیعی و سرقت اموال در امان باشد. درهای كاذب در كنار مقابر به منظور ورود و خروج «بع» و «كا» ساخته شده بود تا آنها بتوانند تردد كنند.

هر چقدر مقام مردگان بالاتر بود، مقبره بزرگتری برای او ساخته می شد.

مصریان قدیم اعتقاد داشتند كه فراعنه پس از مرگ به خدایی می رسند و بنابراین مقابرشان می بایست بسیار عظیم و غیرقابل نفوذ ساخته می شد. چهار مثلث جانبی هرم در اهرام مصر به گونه ای طراحی شده اند كه پرتوهای خورشید بر جسد فرعون تابیده شود و رابطه جاودانی او را با خدای آفتاب كه «رع» نام دارد، حفظ كند. در كنار این اهرام مقابر كوچك تر مكعب شكلی بنام «مصطبه» (Mastababa) به تعداد زیادی ساخته شده است. فراعنه مراسم خاكسپاری خود را به شكل یك سنت ملی درآورده بودند به طوری كه مذهب، هنر و تفكر مصریان آن زمان به شدت به سمت پرستش آنان سوق یافته بود.

اولین هرم

در حدود2هزار و630 سال قبل از میلاد فرعون «جوزر» تصمیم گرفت تا اولین هرم غول پیكر را به عنوان مقبره خود بنا كند. معمار و مغز متفكر طراحی این مقبره غول پیكر، راهب و مجسمه ساز معروفی بنام ایم هوتپ (Imhotep) بود. مكان این مقبره در10 مایلی شهر فینكس در محله ساكارا و61 متر بالاتر از شن های روان صحرا در كنار رود نیل تعیین و كار نقشه برداری، احداث كانال های آب و حمل سنگ های آهكی و گرانیت در فاصله900 كیلومتری از معادن آغاز شد. در آن زمان اكثر جمعیت كشور كه به 2/1 میلیون نفر می رسید جهت ساخت این مقبره بسیج شد. پس از تایید و تعیین مختصات جغرافیایی این مكان و انجام مراسم مذهبی- سنتی قربانی كردن، كار خاك برداری آغاز شد. این اولین و عظیم ترین ساختمانی بود كه بشر توانسته بود آن را بنا كند. هرم به صورت شش پله ای ساخته شد. مصریان اعتقاد داشتند روح فرعون به وسیله این پله ها به آسمان رفته و به خدا می پیوندد. یك راه اصلی برای وارد شدن به آن و13 در ورودی مجازی برای بازگشت بع و كا به آن ساخته شد. در این زمان زبان نوشتاری خاصی برای ثبت موضوعات، سوابق، موارد اداری، نقشه ها، شماره گذاری و مشخصات مكان نصب سنگ ها و نظایر آن ابداع شد كه برای نوشتن تاریخ و موضوعات اجتماعی معمول به كار نمی رفت.

چگونگی ساخت اهرام

بنا، مساح، سنگتراش، نجار، ملات ساز و سر كارگر از جمله افرادی بودند كه در ساخت این بنا شركت داشتند. سنگ های بریده شده پس از شماره گذاری توسط سورتمه هایی كه بر روی الوارهای موازی، شبیه تراورس های زیر راه آهن حركت می كردند به سمت مكان ساختن هرم حمل می شدند. آنان برای روانكاری سورتمه ها بر روی تراورس ها از آب، خاك نرم و روغن استفاده می كردند.

در اكتشافات جدید بر روی این آثار، حدود600 مقبره دیگر از كارگران نزدیك هرم خئوپس كشف شد. مطالعه بر روی اسكلت این افراد، ضایعات بسیاری در ستون فقرات آنها بریدگی انگشتان دست و پا و نقص عضوهای شدیدتری را كه به واسطه حمل سنگ های سنگین در آنها پدید آورده بود نشان می داد. بیشتر ابزارهای اندازه گیری آن زمان مسی یا سنگی و دارای دسته چوبی بودند. ابزارهای اندازه گیری نیز شامل تراز، شاقول و امثال آن می شد. برای بالا بردن سنگ ها بر روی هرم از خاكریزهایی با شیب مناسب استفاده می شد. پس از پایان كار و نصب آخرین سنگ بر بام هرم، مراسم مذهبی و قربانی كردن حیوانات انجام و خاكریزهای بالای هرم تا9 متر برداشته می شد. با استقرار داربست، كار اتمام و مسطح كردن و صیقل دادن سطح خارجی هرم به وسیله سنگ تراشان انجام شد. این عملیات تا پایین سطح هرم ادامه پیدا می كرد.

هرم توسط یك راهروی سربسته به رودخانه نیل متصل بود. این راهرو با چندین قسمت مختلف شامل معبد ساحلی، راهروی سربسته، محل دفن كشتی های حامل جسد فرعون، معبد مردگان، اهرام جانبی و پرستشگاه برای آوردن فرعون به مقبره اصلی در نظر گرفته شده بود.

خاكسپاری فرعون

زمانی كه فرعون درسال2هزار و439 قبل از میلاد مُرد، كارگران هنوز مشغول فرش كردن كف معبد با سنگ های مرمرین سفید بودند. جسد فرعون سوار بر زورق شاهی شد. ملكه و پسرفرعون سوار بر زروق دیگری در این مراسم حضور داشتند. پس از ورود به اسكله معبد ساحلی اجزای كشتی از همدیگر جدا و در حفره ششم هرم دفن شد.

قبل از دفن جسد فرعون، آن را به محلی در نزدیكی رودخانه نیل برده و مایعی به مغز وی تزریق كردند. سپس به وسیله چنگك از سوراخ های بینی آن را خارج و بعد كبد، شش ها، معده و روده هایش را از شكافی در قسمت چپ بدنش در آورده و هر عضو را جداگانه مومیایی و در كوزه های مخصوصی قرار دادند. بدین ترتیب فقط قلب در داخل بدن ماند. پس از كاربرد روغن ها و مواد متعدد دیگر و خشك نمودن جسد، آن را با رشته های پارچه ای پیچیدند، كه در حین این كار و پس از هر بار پیچیدن طلسم مقدسی از طلا و جواهرات را میان آن می گذاشتند. بعد از آن كل جسد را آغشته به صمغ كردند. این عملیات بر روی سه تخت سنگی یك تكه به مدت45 روز انجام شد. پس از انجام عملیات مومیایی، مراسم مذهبی انجام و جسد را با تابوت به آرامگاه اصلی برده و در تابوت سنگی خود قرار دادند و آن را با در سنگی اش پوشانیدند. كوزه های حامل اعضای بدن فرعون را در جعبه های چوبی قرار داده و آن را پایین تابوت سنگی گذاشتند. هم چنین در دو انبار وسایل شخصی، خوراك، پوشاك، زینت آلات، اسلحه و حتی وسایل سرگرم كننده نیز برای فرعون انباشتند. پس از اجرای مراسم مذهبی، كاهنان محل را ترك و با بستن درب های ورودی راه پشت سر مسدود و غیر قابل ورود شد. جسد فرعون در میان بیش از دو میلیون قطعه سنگ مدفون شد.

اهرام ثلاثه

در ادامه سلسه پادشاهی فراعنه، اهرام دیگری ساخته شد. یكی از عجایب هفت گانه جهان اهرام ثلاثه «گیزا» بنام های خئوپس (Khufu) ، خفر (Khafr) و منكاری (Menkaure) واقع در چند كیلومتری جنوب شهر قاهره است. اهرام ثلاثه مصر شاهكار تكنیك مهندسی، طراحی و معماری هستند. برش و اندازه گیری سنگ ها در حد اعجاب انگیزی دقیق بوده، به طوری كه كوچكترین خطایی باعث بر هم خوردگی اشكال هندسی و حتی فرو ریختن بنا می شد. این بناها بزرگترین بناهای ساخت بشر تاكنون هستند.

هرم خوفو

خوفو (خئوپس)، دومین پادشاه سلسله چهارم بود که از حدود سال 2551 پیش از میلاد به مدت نزدیک به ربع قرن بر مصر حکومت نمود. وی مجموعه گیزا را در چهل کیلومتری شمال داشور، نزدیک قاهره مدرن و شهر تاریخی و کهن ممفیس، پایه گذاری کرد. این مجموعه دارای پنج عنصر اصلی است: اهرام خوفو، خفرع و منکورع، تندیس ابوالهول و معبد دره ای هرم خفرع. از اهرام سه گانه چـیزه، هرم خـوفو، كهن ترین و بزرگترین است و تاریخ ساخت آن به حدود سال 2570 پیش از میلاد باز می گردد. این بنای یادمانی سنگی بسیار عظیم, به «هرمی که مکان طلوع و غروب خورشید است»، شهرت داشت.

به استثنای اتاقك تدفین، توده غول پیكری از بنایی با سنگ آهك یا كوهی از سنگ است كه مطابق همان اصول ساختمانی هرم پله دار پادشاه زوسر در سقاره ساخته گردیده. لازم به ذکر است که تمامی سنگهای بکار رفته در ساخت اهرام، بدون ملات در کنار یکدیگر کار گذاشته شده اند.

زاویه شیب پهلوهای هرم خوفو 54 درجه و 54 دقیقه است که ضابطه ای برای ساخت هرمهای بعدی در مصر شد. طول ضلع هر قاعده این هرم 364/230 متر، طول هر یال 217متر، بلندای اصلی آن حدود 75/145 متر و ‌ارتفاع كنونی آن حدود 18/137 متر است و قاعده هرم, 37/5 هکتار زمین را فرا گرفته است. در ساخت این بنای عظیم نزدیک 000/300/2 قطعه سنگ در 210 ردیف سنگ چین بکار رفته که هریک وزنی بین 2 تا 15 تن داشته اند (وزن متوسط سنگها 5/2 تن می باشد). در برخی منابع که در رابطه با ویژگیهای منحصر بفرد این بنای عظیم منتشر گردیده، جرم هرم خئوپس را برابر یکصد میلیونیوم کره زمین تخمین زده اند.

در زیر اهرام مصر در جیزه (واقع در جنوب غربی قاهره) مقبره های عجیبی كشف شد كه تا زمان اكتشاف كسی از وجود آنها خبر نداشت. در یكی از این مقبره ها , كه سرداب مانند است , استخوانهایی متعلق به انسان نیز به دست آمده است. حدود 12 میلیون تن سنگ برای ساختن بنای اهرام فراعنه مصر به روی هم قرار گرفته تا عظیمترین كار دستی بشر در روی زمین خلق شود. برای یافتن مقبرههای احتمالی دیگر در اهرام ابتدا از طریق دوربینهای اتوماتیك مخصوصی , پرتوها و امواجی مشابه امواج رادار به نقاط مختلف هرم ارسال شد اما هیچ گونه موفقیتی به دست نیامد. سپس از طریق بررسی جسدهای مومیایی شده درون اهرام , سرنخهایی پیدا شد كه در نهایت به كشف عجیبترین مقبره های خدایان مصر باستان انجامید. این كشف غیرمنتظره باعث حیرت تمامی كاوشگران شد. در كنار یك قطعه سنگ عظیم كریستالی, راهرویی وجود داشت كه دهانة آن بسته بود. این راهرو به 30 متری عمق زمین میرسید. درب ورودی این راهرو درست در كنار یكی از كانالهایی قرار داشت كه سالها قبل كشف شده بود. این كانال راهی بود كه به سر مجسمة 5/143 متری “كافرن” پسر فرمانروای بزرگ مصر منتهی می شد .یك گروه كاوشگر و باستانشناس  عملیات كاوشگری و پژوهشی گستردهای را درون این كانال آغاز كردند . آنها ابتدا, با یك نردبان به عمق 12 متری این كانال رفتند. در انتهای این كانال به مقبرهای رسیدند كه در آن 6 دخمة دیگر كه در برابر یكدیگر حفر شده است , قرار داشت. این 6 دخمه نیز مقبره بودند و در دوتای از آنها تابوتهای سنگی شگفت انگیزی قرارداشت . اغلب تابوت ها بدون تزئین بودند و كتیبه های آنها از بین رفته است. “راینه اشتادل من” باستانشناس ساكن در قاهره , پس از بررسیهای مختلف گفت این تابوتها متعلق به 500 سال قبل از میلاد مسیح است و احتمالاً متعلق به ثرتمندانی بوده كه اجازه داشتند تابوت بستگانشان را در زیر هرم مقدس قرار بدهند. البته این محوطه وسیع است و در آن, كانالی نیز برای رفتن به نقاط عمیقتر این مقبره ها وجود دارد.

3 دیدگاه

  1. sanaz می‌گه:

    salam man daneshjo memari hastam vase porojam niaz be aksa va pelane mabade sakara daram age komakam koni mamnon misham

  2. باربد شبان می‌گه:

    به دستانتان بوسه میزنم متشکر

اندیشه خود را به یادگار بگذارید

- لطفاً به صورت فارسی بنویسید
- برای تماس با مدیریت به "صفحه تماس" بروید
- برای طرح مباحثی که با نوشتار بالا مرتبط نیستند لطفاً به "انجمن گفتگو" رفته و بگو مگو کنید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *



کلمات کلیدی : " " + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + "" + ""