نام بوئین زهرا را میشود به صورت بو-یئون زئیره یعنی منطقه معطر سرسبز و زرین باز سازی کرد. نام ناحیه باستانی دستبی (دشتبی، یعنی دشت آبی و سرسبز) با نام بوئین زهرا مطابقت می نماید. نام قصبه ایزد آباد (یزد آباد) هم که در منابع قدیمی در سمت آن ذکر گردیده است مطابق قصبه عصمت آباد حالیه است.
پیشینه : بوئین زهرا منطقه ای قدیمی است . بنابر منابع ، در دوره ساسانیان بستام با سپاهی مرکب از صد هزار مرد برای جنگ با خسرو از دشت آبی عبور کرد (نولدکه، ص ۷۲۴). این ناحیه در مغرب تهران کنونی است و ایزدآباد[احتمالاً یزدآباد] به این ناحیه تعلق داشته است (همان، ص ۷۳۳). به نوشته حمدالله مستوفی (۱۳۶۶ش الف، ص ۷۷۷)هنگامی که موسی بن بوقا (موسی بن بغا کبیر)، پس از هارون الرشید (حک : ۱۷۰ـ۱۹۳) حاکم ولایت قزوین شد، ناحیه زهرا از ری جدا و جزو قزوین گردید.

از نواحی قدیمی بوئین، یزدآباد (محل کنونی آن دقیقاً مشخص نیست) از دهستان دشت آبی، سگزآباد (حدود هفده کیلومتری مغرب بوئین) و ابراهیم آباد (حدود هجده کیلومتری بوئین و پنج کیلومتری شمال غرب سگزآباد) است .

در قرن چهارم ، کسی که از ری به زنجان (زنگان) جز از راه قزوین می رفت، از دهی به نام یزدآباد از توابع دَستبی می گذشت (اصطخری، ص ۲۱۴). در زمان خلفای اموی، دستوا (منظور دستبی) مرکز ضرابخانه بود و این ، در ناحیه ای بود که مهمترین قریه آن یزدآباد نام داشت (لسترنج، ص ۲۳۸). در همین زمان ، قسمتی از دستوا تابع ری و قسمتی دیگر تابع همدان بود و راه مستقیم ری به آذربایجان از آن می گذشت . در زمان خلفای عباسی ، دستوا (دستبی)تابع قزوین گردید.

به نوشته حمدالله مستوفی در قرن هشتم ، شال و سگزآباد از دیههای معتبر قزوین بودند (۱۳۶۲ش ب، ص ۵۹) و آثار به دست آمده (ظروف سفالی ) در «قره تپه » سگزآباد نیز مشهور است (ورجاوند، ص ۳۴). در دوره صفویه، ابراهیم آباد ده بزرگ و پر محصولی بوده است (همان، ص ۲۶۴). در دورة قاجاریه در ۱۲۴۸ به نوشته شیروانی (ص ۲۶۲، زهرا بلوکی از قزوین بود و حدود سی دِه آباد داشت . آبش از قنات و هوایش نیکو بود. سکنه آن بیشتر ترک و مابقی تاجیک [=تات] بودند و همه آبادیهای آن در زمین هموار قرار داشت . در ۱۳۱۰ش، بلوک زهرا از لحاظ تقسیمات حکومتی جزو قزوین شمرده می شد و از جنوب به زرند و از مشرق به ساوجبلاغ تهران محدود بود. مرکز آن، عصمت آباد(حدود نُه کیلومتری بوئین و سرجاده شاه عباسی، معروف به جاده اصفهان ) بود (کیهان، ج ۲، ص ۳۶۹، ۳۷۱).

مطالب مرتبط :

• معنی نام شهرک خمام شهرستان رشت
• معنی نامهای آرادان و آیسک و اشتهارد
• معنی ایرانی و اورارتویی نام شهر ایروان
• معنی نام اَوِستا و واحدهای آن
• معنی نام روستاهای ارونق، انزاب، ارشتناب (اوشتناب) و الوار آذربایجان
• کنکاشی در تعیین معنی نام برخی از محله های تبریز
• معنی نام برخی از شهرهای مجهول المعنی استان کرمانشاهان
• معنی پالا هوتوپ
• معنی و ریشه نامهای اروپا، روسیه و اوکراین در فرهنگ سکایی
• معنی سام