هدایت الهی پیش از آن که از طریق وحی پیامبران انجام گیرد، از طریق وحی عقلانی انجام می شود؛ زیرا اگر عقل سالم و ادراک درستی وجود نداشته باشد، امکان تشخیص حق از باطل، زشت و زیبا، بد و خوب و مانند آن نیز برای بشر وجود نخواهد داشت. از این رو در آموزه های قرآنی بر جایگاه بلند خردورزی و تعقل تأکید شده و معیار انسانیت و کرامت و شرافت بشر در بهره مندی از این قوه و توانایی معرفی شده است؛ زیرا بی خردی به معنای بی تقوایی است و خردورزی مفهومی جز تقوا ندارد، چون این خرد است که حق و باطل و زیبا و زشت و خوب و بد را از هم... 

● نویسنده: محمود – شفیعى ● منبع: فصلنامه – علوم سیاسی – ۱۳۸۱ – شماره ۱۷، بهار – تاریخ شمسی نشر ۰۰/۲/۱۳۸۱ مباحث عمده در اندیشه هاى سیاسى شیعه را مى توان در دو علم کلام و فقه جست وجو کرد. هر چند ((عقل)) به عنوان یکى از مهم ترین ابزارهاى شناخت در ((کلام)) مطرح است، اما در علم ((اصول فقه)) نیز که ارتباط وثیقى با ((فقه)) دارد، در بخش مستقلى مورد مطالعه قرار مى گیرد. با این که در علم فقه، عقل یکى از چهار منبع کشف احکام است، اما به دلایلى ـ که در ادامه بحث بررسى خواهد شد ـ کاربرد عملى آن بسیار کم یا نزدیک... 

یکى دیگر از مسائل مهم فلسفه بحث وجوب و امکان و امتناع است. که به نام «مواد ثلاثه » معروف است. منطقیین مى گویند اگر محمولى را به موضوعى نسبت دهیم مثلا بگوئیم «الف، ب است » رابطه ب با الف یکى از کیفیتهاى سه گانه را خواهد داشت، یا این رابطه، رابطه ضرورى ست یعنى حتمى و اجتناب ناپذیر و غیر قابل تخلف است، و به عبارت دیگر عقل ابا دارد که خلاف آن را قبول کند، یا بر عکس، یعنى رابطه، رابطه امتناعى است، یعنى محال است که محمول عارض موضوع گردد، و به عبارت دیگر عقل از قبول خود آن ابا دارد. و یا این رابطه به گونه اى است... 

از مترضی مطهری از جمله مباحث فلسفى که از دیر زمان جلب توجه کرده است مساله حادث و قدیم است. حادث در عرف و لغت به معنى «نو» و قدیم به معنى «کهنه » است. ولى حادث و قدیم در اصطلاح فلسفه و کلام با آنچه در عرف عام وجود دارد فرق دارد. فلاسفه هم که درباره حادث و قدیم بحث مى کنند مى خواهند ببینند که چه چیز نو و چه چیز کهنه است، اما مقصود فلاسفه از حادث بودن و نو بودن یک چیز آن است که آن چیز پیش از آنکه بوده شده است نابود بوده است، یعنى اول نبوده و بعد بود شده است، مقصودشان از قدیم بودن و کهنه بودن این است که آن چیز... 

منطقیین اسلامى بحث خود را در منطق از تعریف «علم » و «ادراک » آغاز مى کنند و سپس آن را به دو قسم تصور و تصدیق تقسیم مى نمایند و منطق را مجموعا دو بخش مى کنند: بخش تصورات و بخش تصدیقات هر یک از تصور و تصدیق از نظر منطقیین منقسم مى شود به دو قسم: ۱- ضرورى یا بدیهى ۲- نظرى یا اکتسابى Incoming search terms:تصور و تصدیقتصور تصدیق تاریختصور و تصدیق چیست؟تصور وتصدیقتفاوت تصور و تصدیق در فلسفه Read More →

موضوع منطق چیست؟ اولا ببینیم معنى موضوع چیست؟ ثانیا ببینیم آیا لازم است هر علمى موضوع داشته باشد؟ ثالثا ببینیم موضوع علم منطق چیست؟ موضوع علم عبارت است از آن چیزى که آن علم در اطراف آن بحث مى کند و هر یک از مسائل آن علم را در نظر بگیریم خواهیم دید بیانى است از یکى از احوال و خواص و آثار آن. عبارتى که منطقیین و فلاسفه در تعریف موضوع علم بکار برده اند این است: موضوع کل علم هو ما یبحث فیه عن عوارضه الذاتیة یعنى موضوع هر علم آن چیزى است که آن علم درباره عوارض ذاتى آن بحث مى کند. این دانشمندان به جاى اینکه... 

یکى از علومى که از جهان خارج وارد حوزه فرهنگ اسلامى شد و پذیرش عمومى یافت، و حتى به عنوان مقدمه اى بر علوم دینى جزء علوم دینى قرار گرفت، علم منطق است. علم منطق از متون یونانى ترجمه شد، واضع و مدون این علم ارسطاطالیس یونانى است. این علم در میان مسلمین نفوذ و گسترش فوق العاده یافت، اضافاتى بر آن شد و به سر حد کمال رسید. بزرگترین منطقهاى ارسطوئى که در میان مسلمین تدوین شد منطق الشفاى بوعلى سینا است، منطق الشفاء چندین برابر منطق خود ارسوط است. متن یونانى، ترجمه عربى، و هم ترجمه هاى دیگر منطق ارسطو به زبانهاى... 

آشنایی با علوم اسلامی اثر مرتضی مطهری در این درس لازم است که بعنوان مقدمه درباره کلمه «علوم اسلامى » اندکى بحث کنیم و تعریف روشنى از آن بدهیم تا معلوم گردد مقصود از علوم اسلامى چه علومى است و کلیاتى که در این درسها مى خواهیم بیاموزیم درباره چیست؟ Incoming search terms:علم فلسفه در تاریخ اسلامعلم فرائض چیست ؟فرهنگ و تمدن اسلام چیست Read More →