اشاره معمول بوده که مسلمان شدنِ ایرانیان را معلولِ فروپاشى دولت ساسانى و استیلاى سیاسى و نظامى تازیان بر ایران زمین بشمارند; و چنان وانمایند که اگر سپاه ایرانیان در «قادسیّه» شکسته نمى شد، شاهنشاهىِ دیرینه ساسانى همچنان بر مدار کهنِ خویش مى گردید و «ایرانى» کماکان زرتشتى باقى مى ماند. هدف اساسى نوشتار حاضر بازبینىِ این اندیشه از منظرى تازه است; منظرى که از یک اندیشه ساده، امّا مغفول مانده نشأت گرفته است: تازیان نخستین مردمِ بى برگى نبودند که ایران را پیمودند. آخرین آنها هم نبودند; مقدونیان،... 

اشاره معمول بوده که مسلمان شدنِ ایرانیان را معلولِ فروپاشى دولت ساسانى و استیلاى سیاسى و نظامى تازیان بر ایران زمین بشمارند; و چنان وانمایند که اگر سپاه ایرانیان در «قادسیّه» شکسته نمى شد، شاهنشاهىِ دیرینه ساسانى همچنان بر مدار کهنِ خویش مى گردید و «ایرانى» کماکان زرتشتى باقى مى ماند. هدف اساسى نوشتار حاضر بازبینىِ این اندیشه از منظرى تازه است; منظرى که از یک اندیشه ساده، امّا مغفول مانده نشأت گرفته است: تازیان نخستین مردمِ بى برگى نبودند که ایران را پیمودند. آخرین آنها هم نبودند; مقدونیان،... 

استاد دکتر فتح اللّه مجتبایى به سال ۱۳۰۶ خورشیدى در فراهان اراک در خانواده اى اهل معنا و تصوّف به دنیا آمد و پس از آموختن مقدمات و طىّ تحصیلات قدیمه، مقطع متوسطه را در شهر اراک گذراند و در سال ۱۳۲۹ در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در رشته زبان انگلیسى به تحصیل اشتغال یافته، سپس به سلک معلّمى در آمد. استاد در سال ۱۳۴۴ دوره ادیان تطبیقى را تا پایان کارشناسى ارشد در دانشگاه هاروارد آمریکا به انجام رساند، سپس دوره دکترى را در رشته ادیان و فلسفه هاى شرقى با موفقیت پشت سر گذاشت و در سال ۱۳۴۸به عضویت هیأت... 

اشاره[۱] تکثّر و تنوّع متون مقدّس و اصلى هندو فراوان است و تقریباً در بیشتر آنها مسئله آفرینش طرح شده است. این نوشتار بر آن است تا آفرینش در آیین هندو را از منظر «منوسمرتى»، که یکى از منابع اصلى آیین هندوست، ارائه دهد.  Read More →

هفت اقلیم[۱] زرتشتى در ابتداى آفرینش، هرمزد بر عالم نور، و اهریمن بر جهان تاریکى، حکمرانى مى کردند. هرمزد براى پاسدارىِ جهان نور از دست اندازىِ اهریمن، از دل زمانِ بى کرانه،[۱۱] در شمال. در نتیجه تازشِ اهریمن بر نیمکره شایسته زیست، دو رشته کوه بوجود آمدند  Read More →

یک نظام اجتماعى و مجموعه اى از باورهاى دینى که در آغاز در هند و نپال یافت شد. آیین هندو بر باور به آموزه اى یا خدایى خاص بنا نشده است و عملاً گروهى از ادیان است که بر مفهوم نظم جهانى که همه چیز جزئى اصلى از آن است متمرکزند. بنابراین، آیین هندو، دربرگیرنده توازن مستمر علایق رقیب و تمرکز بر وظایف فردى در درون یک جهان بینى ِ کلى ِ پیچیده است  Read More →

۱- آیین مغان قبل از ظهور زردشت ، یعنى پیش از پادشاهى مادها، بومیان غیر آریایى ایران یعنى داشتند که آیین مغان نامیده مى شود. کلمه مغ (مگوش ) در زبان قدیم ایران به معناى خادم بوده است . به نظر مى رسد مغان سکنه بومى ایران بوده اند و مانند دراویدیان هندوستان ، پس از ورود آریاییان سرزمین خود را تسلیم آنان کرده اند. واژه المجوس که در زبان عربى به زردشتیان اطلاق مى شود، از همین کلمه مگوش مى آید.  Read More →

اروپای باستان، دین‌های Ancient European Religions [VII] مهم‌ترین دین‌های پیشامسیحی که بیرون از یونان و روم می‌شناسیم دین‌های اقوام ژرمنی و سلتی است. چندان چیزی از باورهای اسلاوها و بالت‌ها نمی‌دانیم. سلت‌ها و ژرمن‌ها در عصر رومی [۳۱: ۴۲-۹] و دوباره نیز در عصر وایکینگ در جزایر بریتانیا با هم در ارتباط بودند. سلت‌ها در ۵۰۰‌م به مسیحیت گرویدند اما دین کهن تا قرن یازدهم در اسکاندیناوی باقی ماند، و اسطوره‌های باستانی در ادبیات ایسلندی [۳: ۱۴-۱۶] و ایرلندی [۱۷: ۱۴-۲۰] تأثیر گذاشت. کتابت در فرهنگ‌های پیشامسیحی محدود... 

نویسنده : مصطفی فرهودی از آن جا که این مقاله متناسب با فضاى فکرى آیین هندو نوشته شده است، براى فهم بهتر مطالب، نخست به طور گذرا به معرفى گیتا، عوامل معقولیت، ویژگى و سبک نگارش گیتا و اهداف آن و همچنین توضیح مفاهیمى چون درمه مى پردازیم. آیین هندو مشتمل بر آیین هاى محلى و سنت هایى اعتقادى و عبادى است، امّا نه به گونه اى که چون دینى آسمانى، داراى پیامبرى مشخص و آیین عبادى واحدى باشد. به همین سبب نمى توان از این آیین تعریفى دقیق و کامل به دست داد; تنها مى توان گفت: آیین هندو برآیندِ اندیشه هاى گوناگونى... 

هجوم اسکندر به ایران همواره در هاله‌ای از ابهام و افسانه مورد نقد و نظر پژوهش گران بسیاری قرارگرفته‌است. «پی‌یر‌بریان» در کتاب «وحدت سیاسی و تعامل فرهنگی در شاهنشاهی هخامنشی» بر آن است که این تحول را از منظرهای گوناگون با نگاه به زیرساخت‌های جامعه هخامنشی مورد بررسی قراردهد. او کوشیده‌است در ابتدا نهادهای پارسی را با نگاهی مقایسه‌گرایانه در تاریخ‌نگاری یونانی به دقت مورد‌مطالعه و سپس ارزیابی کند. این خوانش انتقادی از متون یونانی پرتوی از نور به مناسبات عصر هخامنشیان افکنده‌‌است که می‌تواند... 

چندی پیش سومین اجلاس دو روزه انستیتوهای کنفوسیوس در پکن پایان یافت. بیش از ۵۰۰ نماینده از جمله رییسان انستیتوهای کنفوسیوس و آموزشگاه های چینی و خارجی در این اجلاس حضور یافتند. خانم لیو یان دون عضو شورای دولتی و رییس شورای مقر انستیتوی کنفوسیوس چین در سخنرانی خود در آیین گشایش نشست گفت زبان و فرهنگ پل مهمی برای تقویت دوستی و اعتماد متقابل مردم کشورهای مختلف است. دولت چین امیدوار است با ایجاد انستیتوهای کنفوسیوس به توسعه فرهنگ های گوناگون در جهان یاری کند.  Read More →

پنجمین روز از ماه پنجم به تقویم کشاورزی چین عید قایق اژدها نام دارد. عید قایق اژدها اسامی گوناگون دیگری نیز دارد. این روز به نام های عید ماه، عید اشعار، عید دختر و عید «زون زی» مشهور است.  Read More →

زردشت‌ در تاریخ‌ اندیشه‌ آریاییان‌ ایرانی‌، نخستین‌ پایگاه‌ از آن‌ زردشت‌، حکیم‌ ایران‌ باستان‌ است‌. هنگامی‌ که‌ در دشتهای‌ آسیای‌ میانه‌ سرودهای‌ ودایی‌ پرداخته‌ می‌شدند، آریاییان‌ ایران‌ که‌ از گشت‌ و گذار دائم‌ به‌ تنگ‌ آمده‌ بودند، به‌ زندگی‌ سکونی‌ تن‌ در دادند و آغاز کشاورزی‌ کردند. ولی‌ نظام‌ زندگی‌ فلاحتی‌ مخصوصاً استقرار اصل‌ مالیکت‌؛ آنان‌ را مورد نفرت‌ سایر اقوام‌ آریایی‌ که‌ هنوز خانه‌ به‌ دوشی‌ آغازین‌ را ترک‌ نگفته‌ بودند. گاه‌به‌گاه‌ به‌ تاراج‌... 

برگرفته از باورهای‌ ایرانیان‌ در زمان‌ هخامنشی‌ (به‌ روایت‌ استاد رضی‌) ۱- درباره‌ی‌ آیین‌ هخامنشیان‌ و دیانت‌ در عصر هخامنشی‌، چه‌ در آغاز و چه‌ در مرحله‌ی‌ میانگین‌ آن‌، دگرباره‌ تأکید می‌شود که‌ موردی‌ است‌ بسیار دشوار و مستلزم‌ مطالعاتی‌ بسیار. در آغاز پرستش‌ و احترام‌ شدید اورمزد، البته‌ نه‌ به‌ عنوان‌ خدایی‌ یکتا، بلکه‌ سرور مطلق‌ خدایان‌ رواج‌ داشت‌ و پس‌ از آن‌ کم‌ کم‌ خدایان‌ آریایی‌ که‌ زرتشت‌ آنها را و مراسم‌ پرستششان‌ را منع‌ کرده‌ بود، شروع‌ به‌ تظاهر... 

بابل و بابلیها از نظر هرودت : قبل از ختم این مبحث که راجع به تسخیربابل بدست کوروش بزرگ است ، مقتضی است توصیفی که هرودت از این شهر و اخلاق مردم آن کرده شمه ای ذکر کنیم چه مورخ مذکور تقریباً یکصد سال بعد از وقایعی که ذکرشد، بقول خودش ، این شهر را دیده و در آن زمان مملکت بابل یکی از ایالات ایران بود. مورخ مذکور پس از شرح تسخیر بابل بدست کوروش ، چنین گوید (کتاب اول ، بند ۱۹۲ – ۲۰۰): «اما اینکه ثروت بابل به چه اندازه بود، من میتوانم با مثل های ذیل این مطلب را بنمایانم . تمام ممالکی که در تحت تسلط شاه بزرگ است...