بخش عمدۀ ادبیات باستانی مصر، متون دینی، متشکل از دعاها، اوراد و افسون ها و اساطیر و حماسه های پیش از تاریخ مصر و آغاز دوران تاریخی آن سرزمین است. قصیده های مصر باستان آمیخته ای از اشعار مذهبی و سرودهای حماسی بوده است. کارشناسان از آنجائی که بیشتر از سروده ها پیرامون اهرام مصر بوده است، آنها را «سروده های اهرام»[۱] نام گذاشته اند. ساختار این قصیده ها و سروده ها کهن ترین شکل و قالب اشعار و قصاید مصریان است که تاکنون شناخته شده است. مصریان قواعد و قوانین سرایندگی پیشرفته ای نداشته اند و آنچه کاهنان و... 

کشور مصر به خاطر تاریخ جذاب خود مشهور شده است . احتمالا ۸۵% مردم دنیا حداقل تصویر اهرام را دیده اند. با این اهرام، تنها شگفتی جهان باستان هستند که امروزه کاملا دست نخورده مانده اند . این اهرام تاریخی در مکانی به نام گیزا وجود دارند. گیزا در مصر (دقیقا در شمال مصر ) نزدیک رود نیل واقع شده است . این اهرام در کنار پایتخت امروزی کایرو واقع شده اند . تاریخ گیزا به حدود ۵۰۰۰ سال پیش برمی گردد . در طول دورانی که فرعون ها زندگی می کردند آنها مکانهای تدفینی شامل معبدهای گوناگون و سه هرم بزرگ ساختند . برای قرنهای... 

پزشکی در مصر باستان به پیشرفت های قابل ملاحظه ای نائل شده بود . شکافتن اجساد در نزد یونانیان، بابلیان، سومریان و به ویژه هندیان باستان بر خلاف سنن دینی بوده است، ولی در مصر مومیاگران مصری دانش آناتومی (علم تشریح)[۱] را به پزشکان مصری آموخته اند. این امر مهم ترین و در واقع هستۀ اولیه و اصلی فیزیولوژی در علم طب به شمار آمده است. مصریان در واقع بنیانگذار دانش آناتومی یا علم تشریح در قلمرو طب به شمار آمده اند. پزشکان مصری نخستین کسانی بوده اند که به آسیب شناسی یا دانش پاتولوژی[۲] پرداخته اند. آنها علت بیماری... 

کمتر مردمی را در تاریخ جهان باستان می توان یافت که همانند مصریان کوشیده اند، نیاز های روزمرۀ اجتماعی، فرهنگی و هنری شان را به کمک فناوری در سایۀ علم برآورده کنند. اگر به نظام اقتصادی ، سیستم و شبکه های آب رسانی ، هنر معماری و… آنان بنگریم این واقعیت را بی هیچ مشکلی درمی یابیم. علم و فیزیک - مصر باستان  بناهای با عظمت مصریان چون اهرام، معابد و سایر تأسیسات اجتماعی- فرهنگی و پرستشگاه ها هر چند در آغاز با شیوه های ابتدایی ساخته و پرداخته می شده است،  ولی همه چیز در گرو تدبیر و اندیشه که پایه و اساس دانش... 

  مصریان معابد را ارزشمند ترین پایگاه های فکری، سیاسی، اخلاقی و فرهنگی خود به شمار می آورده اند. معابدی که در آنها مراسم عبادت به خدایان و انجام یافتن فرایض دینی، برگزاری آداب و آیین های گرامی داشت خدایان از جمله«تقدیم شراب به حضورخدایان»[۱] به عمل می آمده است، خانۀ خدایان نام داشته است. این بناها که برای پناه دادن موجودات لاهوتی و ابدی به کار می رفت عمدتاً با سنگ های زیبا و محکم ساخته می شده است. هر معبدی دارای محوطۀ وسیعی بود . این فضای بزرگ که گاهی مساحت آن به چندین صد متر مربع می رسیده است، محل زندگی... 

کهن ترین آثار ادبی مصریان باستان معمولاً برخاسته از معابد آن سرزمین بوده است. حتی نوشته ها، یادداشت ها و سالنامه های امپراطوری های مصر باستان پایه و اساس دینی داشته است. نخست باید به این واقعیت اشاره کرد که پیش از آنکه خط مصریان به صورت «دموتیک» یا «خط عامه» درآید نیز پایگاه آن در معابد بوده و نخستین نویسندگان نیز کاهنان معابد بوده و مدت ها کتابت را درانحصار خود داشته اند. متون آیینی که شامل متون جادویی، اوراد و دعاها بوده است، بر دیوارۀ اهرام و سرداب ها و مقابر حک و نقر می شده است. از آغاز دوران امپراطوری... 

دین در مصر باستان پایگاه اجتماعی، اخلاقی، فرهنگی و حتی سیاسی داشته است. مذهب قبطیان همانند مذاهب بابلیان، یونانیان، آشوریان و … دارای دوگانگی و یا بهتر بگوییم چند گانگی بوده است. از یک سو پرستش خدایان بزرگ که روحانیان مصری به منظور تقویت نظام اجتماعی و سیاسی که گاهی نیز برده داری در آن اهمیت داشته است، آن را توصیه می کرده اند و از سوی دیگر به استناد اطلاعات و متون ادبی و آیینی مصریان که در دست است، از وجود خدایان حافظ و نافذ در امور تولیدی از جمله کشاورزی سخن به میان آمده است. خدایان نوع دوم اسطوره... 

مجسمه توتمُسیس سوم – سلسله هجدهم (۱۴۷۹-۱۴۲۵ ق.م) بدیهی است در دوره های نخستین  زمام داری فراعنۀ سلسلۀ هجدهم، سیاست های تهاجمی فراعنه به گسترش قلمرو امپراطوری انجامید ، ولی این وضع پایدار نماند.مصریان هنوز، علی رغم پیشرفت و گذشت زمان ، کماکان به شبوه های کهن پیشین حکمرانی می کردند که این امر با شرایط جدید به هیچ وجه سازگاری نداشت، لذا فراعنۀ مصر در ساختار دولت تغییراتی به وجود آوردند و کوشیدند تا از بروز ناهنجاری ها و آشوب های اجتماعی احتمالی جلوگیری  کنند. فرغون به جای یک وزیر دو وزیر را برگزید... 

طغیان بردگان و کشاورزان در قرن هجدهم پیش از میلاد مسیح در مصر   شورش روز به روز ابعاد گسترده تری می یافت و فرعون وقت و عوامل او از مهار کردن آن عاجز شده بودند. پس از آنکه آمنهمت سوم آخرین فرعون بزرگ سلسلۀ دوازدهم از دنیا رفت، اغتشاشات نه تنها فروکش نکرد، بلکه عمیق تر و گسترده تر نیز شد. جانشینان او نیز در مدت کوتاهی برسر کار بودند. یکی از جانشینان وی نه سال و دیگری تنها چهار سال مقام فرعونی داشته اند. انقراض سلسلۀ دوازدهم که اجتناب ناپذیر بود، از تبعات همین نابسامانی ها و شورش ها ی گسترده و بی وقفه دانسته... 

با پیشرفت های اقتصادی و گسترش رفاه در جامعۀ مصر عهد میانه، فساد وفقر نیز به طور خزنده به خاطر بروز تناقضات اجتماعی و اختلافات فاحش طبقاتی در مصر وارد جامعۀ مصر شد و به شدت پیشرفت و گسترش یافت. بردگی دیگر حالت ملایم و متعادل را نداشت و به جامعۀ مصر حالت و صورت جامعۀ برده دارکامل را داد. در این زمان تنها اشراف و زمین داران بزرگ نبودند که انبوه بردگان را به عنوان نیروی کار در خدمت داشته اند، بلکه دیوانیان و کارمندان جزء  و حتی برخی از مردمان عادی نیز شماری از بردکان را جهت انجام دادن کارهای مختلف به کارمی... 

تاریخ سیاسی مصر در برگیرندۀ رویدادهای سیاسی قابل توجهی است که مورخان تنها به کمک آن می توانند به چگونگی روی کار آمد ، بقا و اضمحلال آن پی ببرند، ولی قرائن و اسناد بدین گونه است که ارتباط و انسجام میان رویدادهای سیاسی و تحولات دیگر در مصر باستان ، پیوسته دچار کاستی و خلأ است و آنگونه که باید و شاید ، به اندازۀ کافی شناخته شده نیست. نقوش و کتیبه هایی که برمقابر بزرگان و صاحب منصبان مصر بوده و جملگی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است، اطلاعات پراکنده و نامنسجم را در اختیار می گذارد و تنها بخش هایی از... 

اگر نظری به تاریخ اقتصادی و فرهنگی جهان باستان بیفکنیم ، متوجه می شدیم که برده داری در تاریخ بشر پیشینه ای بسیار کهن دارد. مصریان نیز از این قافله عقب نمانده و در سایۀ مهاجرت ها، مسافرت ها، جنگ ها و به ویژه تجارت های دریایی به این گردونه جذب شده و سابقۀ برده برداری آنان به اواخر هزارۀ پنجم پیش از میلاد مسیح و اوائل هزارۀ چهارم پیش از میلاد مسیح می رسد. مصریان بین سه هزار تا دو هزار و پانصد سال یعنی از هزارۀ چهارم تا پایان عهد جدید مصر یعنی سال۵۲۵ پیش از میلادمسیح که سال سقوط مصر به دست پارسیان (هخامنشیان)... 

هرگاه شورش ها وجنگ های داخلی در مصر فروکش می کرد، این امید به وجود می آمد که کسی ازمیان مصریان بپاخیزد و امنیت و وحدت را در مصرمستقر نماید. در واپسین دهه های هزارۀ چهارم قبل از میلاد مسیح، سرزمین مصر تحولات گوناگونی را تجربه کرده است. ناگفته نماند که مصر در این مقطع از تاریخ خود از نظر اقتصادی پیشرفته بود و کارگاه های تولیدی کاملاً فعال و کشت و زرع و دامپروری رونق بسیار بوده است. به همین دلیل مصر دارای مناسبات اقتصادی – تجاری خوب و پردرآمدی با جهان خارج از جمله با ساکنان بین النهرین و کشور های حوضۀ... 

آنچه در این مقطع از تاریخ مصر باستان اهمیت دارد پیشرفت های اجتماعی – اقتصادی ناشی از یکجانشینی است. در اینجا نیز تولید و غلبه بربحران های اقتصادی در اولویت نخستین قرار دارد. مردم کماکان در تأمین منابع آبی جهت آبیاری زمین های کشاورزی تلاش می کنند. مصریان به تنها منبع آبی در اختیارشان یعنی رود نیل دلبسته بودند و ایجاد تأسیسات آب رسانی در برنامۀ کار قرار داشت و جز با کوشش جمعی و همه جانبه تحقق این هدف امکان پذیر نبود. به وجود آمدن تپه های گِلی در سرتاسر کر انۀ نیل براثر انباشته شدن رسوبات ناشی از طغیان... 

با توجه به یافته های باستان شناسی، در دوران پارینه سنگی [۱] (پالئولی تیک) در جایی که امروز بیابان بی کران و ریگزار بی انتهای صحرا گسترده است، در روزگاران باستان باران های زیاد و طولانی رشد سریع سبزه ها، چمن ها و درختان را موجب می شده است. در آن روزگار هنوز مهاجرت از جایی به سوی رود نیل و استقرار در کرانه های آن صورت نگرفته است و به سخن دیگر انسانی به درۀ نیل ره نیافته بود. طغیان های پرشتاب و هراسناک نیل در ذهن هر انسانی در آن روزگار همچون بلیه ای وحشتناک تداعی و متبلور می شده است. کاوشگران ابزار و ادوات...