فشارهای همه جانبه ای که بر مردم مصر وارد می شد، قیام هایی را به دنبال داشت. این قیام ها که اکثر با خشونت همراه بود، تخریب مقابر و ویرانی ساختمان های دولتی را نیز موجب می شده است. این وقایع همزمان با پایان یافتن دورۀ امپراطوری باستان مصر آغاز شده است. این ناآرامی ها از همه بیشتر نابسامانی های اقتصادی، برهم خوردن معادلات واقعیت اجتماعی را نیز سبب می شد.کاهنی به نام «ایپوور»[۱] این وقایع را در یادداشت های خود ذکر کرده و مهمترین آنها را به تفصیل نوشته است. این شورش ها انقراض حکومت فراعنه و زمینه های به... 

بخش عمدۀ ادبیات باستانی مصر، متون دینی، متشکل از دعاها، اوراد و افسون ها و اساطیر و حماسه های پیش از تاریخ مصر و آغاز دوران تاریخی آن سرزمین است. قصیده های مصر باستان آمیخته ای از اشعار مذهبی و سرودهای حماسی بوده است. کارشناسان از آنجائی که بیشتر از سروده ها پیرامون اهرام مصر بوده است، آنها را «سروده های اهرام»[۱] نام گذاشته اند. ساختار این قصیده ها و سروده ها کهن ترین شکل و قالب اشعار و قصاید مصریان است که تاکنون شناخته شده است. مصریان قواعد و قوانین سرایندگی پیشرفته ای نداشته اند و آنچه کاهنان و... 

کمتر مردمی را در تاریخ جهان باستان می توان یافت که همانند مصریان کوشیده اند، نیاز های روزمرۀ اجتماعی، فرهنگی و هنری شان را به کمک فناوری در سایۀ علم برآورده کنند. اگر به نظام اقتصادی ، سیستم و شبکه های آب رسانی ، هنر معماری و… آنان بنگریم این واقعیت را بی هیچ مشکلی درمی یابیم. علم و فیزیک - مصر باستان  بناهای با عظمت مصریان چون اهرام، معابد و سایر تأسیسات اجتماعی- فرهنگی و پرستشگاه ها هر چند در آغاز با شیوه های ابتدایی ساخته و پرداخته می شده است،  ولی همه چیز در گرو تدبیر و اندیشه که پایه و اساس دانش... 

  مصریان معابد را ارزشمند ترین پایگاه های فکری، سیاسی، اخلاقی و فرهنگی خود به شمار می آورده اند. معابدی که در آنها مراسم عبادت به خدایان و انجام یافتن فرایض دینی، برگزاری آداب و آیین های گرامی داشت خدایان از جمله«تقدیم شراب به حضورخدایان»[۱] به عمل می آمده است، خانۀ خدایان نام داشته است. این بناها که برای پناه دادن موجودات لاهوتی و ابدی به کار می رفت عمدتاً با سنگ های زیبا و محکم ساخته می شده است. هر معبدی دارای محوطۀ وسیعی بود . این فضای بزرگ که گاهی مساحت آن به چندین صد متر مربع می رسیده است، محل زندگی... 

کهن ترین آثار ادبی مصریان باستان معمولاً برخاسته از معابد آن سرزمین بوده است. حتی نوشته ها، یادداشت ها و سالنامه های امپراطوری های مصر باستان پایه و اساس دینی داشته است. نخست باید به این واقعیت اشاره کرد که پیش از آنکه خط مصریان به صورت «دموتیک» یا «خط عامه» درآید نیز پایگاه آن در معابد بوده و نخستین نویسندگان نیز کاهنان معابد بوده و مدت ها کتابت را درانحصار خود داشته اند. متون آیینی که شامل متون جادویی، اوراد و دعاها بوده است، بر دیوارۀ اهرام و سرداب ها و مقابر حک و نقر می شده است. از آغاز دوران امپراطوری... 

دین در مصر باستان پایگاه اجتماعی، اخلاقی، فرهنگی و حتی سیاسی داشته است. مذهب قبطیان همانند مذاهب بابلیان، یونانیان، آشوریان و … دارای دوگانگی و یا بهتر بگوییم چند گانگی بوده است. از یک سو پرستش خدایان بزرگ که روحانیان مصری به منظور تقویت نظام اجتماعی و سیاسی که گاهی نیز برده داری در آن اهمیت داشته است، آن را توصیه می کرده اند و از سوی دیگر به استناد اطلاعات و متون ادبی و آیینی مصریان که در دست است، از وجود خدایان حافظ و نافذ در امور تولیدی از جمله کشاورزی سخن به میان آمده است. خدایان نوع دوم اسطوره... 

به عنوان پیش سخن جهت ورود به موضوع فرهنگ و تمدن مصر باستان باید به چند نکتۀ با اهمیت اشاره شود. مردم مصر باستان در روند تاریخ طولانی خود در هر دوره ای از عهود باستانی، میانه و عهد جدید این دوران با عظمت و شکوهمند، تمدن برجسته ای را به وجود آورده اند که هیچ مقطعی از این تاریخ ، تمدنی بر روی این کرۀخاکی نتوانسته است با آن برابری و رقابت کند. به نکته ای اشاره می کنم که در کتاب تاریخ یونان باستان (دو جلد)[۱] تفصیل آن آمده است. بقراط پزشک برجستۀ یونان باستان که در سدۀ پنجم پیش از میلاد مسیح می زیسته و بزرگترین... 

هورم هب سردار قبطی با سرکوب بیرحمانۀ شورش های مردم مصر و بازگرداندن آرامش به کشور، به وسیلۀ روحانیان آمون به سلطنت رسیدو نخستین فرعون سلسله نوزدهم شناخته شد. نه تنها هورم هب، بلکه فراعنۀ خلف وی نیز توجه ویژه ای به کسب متصرفات جدید و بازگرداندن سرزمین های از دست رفته به قلمرو امپراطوری مصر داشته اند. فراعنۀ سلسلۀ نوزدهم توجه خود را به ویژه به استقرار سلطۀ مصر بر سوریه، فلسطین و جنوب سرزمین نوبی معطوف داشتند. به یاد آوریم که در زمان سلطنت آخناتون (آمنوفیس چهارم) در جنوب نوبی شورش های استقلال طلبانه... 

مجسمه توتمُسیس سوم – سلسله هجدهم (۱۴۷۹-۱۴۲۵ ق.م) بدیهی است در دوره های نخستین  زمام داری فراعنۀ سلسلۀ هجدهم، سیاست های تهاجمی فراعنه به گسترش قلمرو امپراطوری انجامید ، ولی این وضع پایدار نماند.مصریان هنوز، علی رغم پیشرفت و گذشت زمان ، کماکان به شبوه های کهن پیشین حکمرانی می کردند که این امر با شرایط جدید به هیچ وجه سازگاری نداشت، لذا فراعنۀ مصر در ساختار دولت تغییراتی به وجود آوردند و کوشیدند تا از بروز ناهنجاری ها و آشوب های اجتماعی احتمالی جلوگیری  کنند. فرغون به جای یک وزیر دو وزیر را برگزید... 

این واقعیت که حکومت فراعنه در اوخر عهد میانه به دلائل بی شمار آسیب پذیر شده بود، انکارناپذیر است. کرونولوژی  تاریخ مصر باستان نشان می دهد که، بنیان گذار سلسلۀ دوازدهم  آمنهمت اول[۱] بود. وی فرعونی مقتدر، وطن پرست وهرگونه شورش و طغیان را در کمال شدت و بیرحمی سرکوب می کرد. او شورشیان را دلسوز به حال مردم مصر به حساب نمی آورد و آنان را آشوب طلب و ویرانگر می دانست. آمنهمت اول تمایلات و اقدامات تجریه طلبانۀ سران نوم ها را، یکسره سرکوب می کرد وسرانجام دولتی  نیرومند را سازمان داد و روی کار آمد و نومارکها... 

 در طول زمام داری سلسلۀ سوم وچهارم ، هدف اصلی فراعنه سرکوب شورش های بردگان و کشاورزان ، مهارکردن ناآرامی های داخلی و در نتیجه رساندن قدرت حکومتی به بالاترین حد ممکن بود. فراعنۀ این دو سلسله تا حدود قابل توجهی در تحقق این هدف پیشرفت حاصل کردند و توانستند وحدت مصر را یک بار دیگر به مرحلۀ اطمینان بخشی برسانند. حکومت مصر توانست جهت تأمین آب سیستم آب رسانی را سر و سامان داده و آن را منظم و زیرنظر مأموران ویژه که در واقع وظیفۀ شورای زازات را در این زمینه انجام می دادند، قرار می دهد. مقاومت بردگان بیرحمانه... 

بیشتر فراعنۀ سلسله های سوم و چهارم مصر در کنار لشکرکشی های پرکشتار و رعب انگیزشان، به عمران و آبادانی مصر نیز پرداخته اند. هنر معماری پررمز و راز مصریان مربوط و متعلق به همین دوره است. در زمرۀ کارهای مهم ساختمانی  فراعنۀ این دو سلسله ساختن اهرام مصر است. با مطالعات گسترده ای  که بعدها روی این بناهای شگفت انگیز صورت گرفت، یونانیان این اهرام  را در فهرست عجایب هفتگانۀ جهان قرار داده اند. این اهرام مقابر عظیم و قول آسای پادشاهان (فراعنه) است که از تخته سنگ های عظیم ساخته شده است. بزرگترین هرم از این مجموعه... 

تاریخ سیاسی مصر در برگیرندۀ رویدادهای سیاسی قابل توجهی است که مورخان تنها به کمک آن می توانند به چگونگی روی کار آمد ، بقا و اضمحلال آن پی ببرند، ولی قرائن و اسناد بدین گونه است که ارتباط و انسجام میان رویدادهای سیاسی و تحولات دیگر در مصر باستان ، پیوسته دچار کاستی و خلأ است و آنگونه که باید و شاید ، به اندازۀ کافی شناخته شده نیست. نقوش و کتیبه هایی که برمقابر بزرگان و صاحب منصبان مصر بوده و جملگی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است، اطلاعات پراکنده و نامنسجم را در اختیار می گذارد و تنها بخش هایی از... 

ب:تحولات سیاسی در امپراطوری مصر باستان هیئت حاکمۀ مصر قاطعانه از منافع اشراف دفاع می کرد و اشراف نیز با تمام  توان در کنار در خدمت فراعنه بودند. اشراف ثروتمند در واقع بزرگترین برده داران نیز بودند و بردگان سرمایه های منقول آنان به شمار می آمدند. هر چند برخی از کرونیست ها و تحلیل گران تاریخ مصر باستان ، مصریان را از نظر سازمان دهی حکومتی مقلدان آشوریان و سومریان دانسته اند، ولی شرایط سیاسی و جغرافیای مصر و مناسبات آن با سرزمین های دیگر کاملاً متفاوت بوده، لذا دولت مصر را از دولت آشور و به عنوان مثال... 

سیاست و حکومت در امپراطوری مصر باستان » الف- تحولات اجتماعی جامعه در مصر باستان خانواده های کوچک و بزرگ وابسته به نظام پدر سالاری را در بر می گرفت. پسر بزرگ خانواده بعد از پدر شخصیت ارشد به شمار می آمد  وارث اصلی بود . چنین ضابطه ای در میان اتروسک ها[۱] معتبر بوده و در واقع همین پسر بزرگ  آنچه از پدر به جای می ماند یا بخش عمده و قابل ملاحظۀ آن را به ارث می برد. پدر یا  پسر به عنوان رئیس خانواده حق داشت اموال  خود را به غیر واگذار کند و یا بخشی از آن را برای هر مدتی که بخواهد به هر کسی  واگذار کند و پس از...